Invoerrechten berekenen: welke formule de douane gebruikt en waar het misgaat

Belangrijkste punten

Invoerrechten worden niet over de factuurprijs berekend maar over de douanewaarde, en dat zijn twee verschillende bedragen.
Drie gegevens bepalen samen het bedrag: de douanewaarde, de goederencode en de oorsprong.
De invoer-btw gaat over de douanewaarde plus het invoerrecht, dus je betaalt btw over de heffing.
De vracht tot de plaats van binnenkomst in de EU hoort in de douanewaarde, ook als hij apart is gefactureerd.
Een navordering kan drie jaar terugkijken, dus een structurele rekenfout wordt drie jaar aan zendingen duur.

Een inkoper belt met de vraag waarom de rekening van de expediteur hoger uitvalt dan hij had berekend. Hij had 24.000 euro maal 4,5 procent gedaan en kwam uit op 1.080 euro. De aangifte zegt 1.170. Het verschil van 90 euro lijkt niets, tot je ziet dat dezelfde fout onder elke zending van het afgelopen jaar zit.

Het rekensommetje is niet moeilijk. Wat lastig is, is weten welk bedrag je in de som stopt. Vrijwel iedereen die voor het eerst invoerrechten uitrekent, gebruikt de factuurprijs, en dat is precies het bedrag dat de douane niet gebruikt.

Hieronder staat de formule zoals hij werkelijk wordt toegepast, met een voorbeeld dat je kunt narekenen.

Waarover worden invoerrechten eigenlijk berekend?

Over de douanewaarde. Dat is in de hoofdregel de transactiewaarde: de prijs die daadwerkelijk is betaald of moet worden betaald voor de goederen, aangevuld met een aantal kosten die er verplicht bij horen.

Bij die transactieprijs tel je op:

vervoerskosten tot de plaats waar de goederen de EU binnenkomen
verzekeringskosten over datzelfde traject
laad- en overslagkosten die met dat vervoer samenhangen
royalty’s en licentierechten die je als voorwaarde voor de koop moet betalen

En je trekt eraf wat aantoonbaar na binnenkomst valt: het vervoer binnen de EU, montage- en onderhoudskosten na invoer, en de invoerrechten zelf. Die aftrek mag alleen als het bedrag apart op de factuur staat. Staat het er niet apart, dan telt het gewoon mee.

Daarom is de douanewaarde bijna altijd hoger dan de factuur, en zelden precies gelijk eraan.

Welke drie gegevens bepalen het bedrag?

De douanewaarde is er een van. De andere twee zijn de goederencode en de oorsprong, en ze doen elk iets anders.

De goederencode bepaalt het percentage. Die codes lopen van nul procent voor veel elektronica en machineonderdelen tot ruim boven de zeventien procent voor sommige textiel- en schoenposten. Een verschil van twee cijfers in de code kan een verschil van tien procentpunt betekenen.

De oorsprong bepaalt of dat percentage ook echt wordt geheven. Komt de zending uit een land waarmee de EU een handelsakkoord heeft, en zit er een geldig oorsprongsbewijs bij, dan kan hetzelfde tarief naar nul. Zonder dat papier betaal je het volle bedrag, ook al zijn de goederen aantoonbaar daar gemaakt.

Een rekenvoorbeeld van begin tot eind

Vijfhonderd aluminium wielnaven uit Turkije. Factuur 24.000 euro af fabriek. Zeevracht naar Rotterdam 1.800 euro, verzekering 200 euro, wegvervoer van de terminal naar Tilburg 450 euro, apart gefactureerd.

De douanewaarde is 24.000 plus 1.800 plus 200, dus 26.000 euro. Het wegvervoer van 450 euro valt eraf, want dat is binnen de EU en het staat apart vermeld.

Bij een tarief van 4,5 procent is het invoerrecht 1.170 euro. Niet 1.080, want die 1.080 was gerekend over de factuurprijs.

Op 200 zendingen per jaar met dezelfde opzet is dat 18.000 euro verschil. Niet omdat het tarief anders is, maar omdat de grondslag anders is.

Hoe zit het met de invoer-btw?

De invoer-btw gaat niet over de douanewaarde alleen. Hij gaat over de douanewaarde plus het invoerrecht, plus eventuele andere heffingen en plus de vervoerskosten tot de eerste plaats van bestemming in Nederland.

In het voorbeeld hierboven: 26.000 plus 1.170 plus 450 is 27.620 euro. Tegen 21 procent is dat 5.800,20 euro aan invoer-btw.

Dat bedrag is voor de meeste bedrijven aftrekbaar, maar je moet het wel eerst betalen. Tenzij je het verlegt. Met een vergunning artikel 23 boek je de invoer-btw in je eigen aangifte in plaats van hem aan de grens af te rekenen. Bij twee containers per week scheelt dat zomaar een half miljoen aan werkkapitaal per jaar.

Waar gaat het in de praktijk mis?

Vier dingen komen steeds terug, en de eerste is verreweg de duurste.

De vracht tot de EU-grens wordt vergeten, omdat hij op een aparte factuur van de vervoerder staat.
Wegvervoer binnen de EU wordt afgetrokken terwijl het niet apart gespecificeerd is.
De goederencode is ooit overgenomen van de leverancier en sindsdien nooit getoetst.
Er wordt preferentie geclaimd op basis van het land van verzending in plaats van het land van oorsprong.

Wat deze fouten gemeen hebben is dat ze niet opvallen. De aangifte gaat erdoor, de container komt vrij en niemand merkt iets. Pas bij een controle achteraf komt het naar boven, en dan kijkt de douane tot drie jaar terug.

Wanneer klopt de transactiewaarde niet?

In een aantal gevallen mag je de betaalde prijs niet als basis gebruiken. Dat speelt onder meer bij leveringen tussen verbonden ondernemingen waar de prijs door de relatie is beinvloed, bij gratis monsters, bij goederen die je in consignatie krijgt, en bij ruiltransacties.

Dan val je terug op de alternatieve methoden, in een vaste volgorde: de transactiewaarde van identieke goederen, daarna van soortgelijke goederen, daarna de aftrekmethode, dan de berekende waarde, en als laatste de redelijke middelen.

Die volgorde is niet vrij. Je mag pas naar de volgende methode als de vorige aantoonbaar niet toepasbaar is. Wij zien in de praktijk dat bedrijven met intercompany-leveringen hier het vaakst tegenaan lopen, en dat het dan loont om vooraf met de douane af te stemmen in plaats van achteraf te discussieren.

Veelgestelde vragen

Q: Bereken je invoerrechten over de factuurprijs?

Ans: Nee, over de douanewaarde. Dat is de betaalde prijs plus de vracht, verzekering en laadkosten tot de plaats van binnenkomst in de EU. Kosten na binnenkomst mag je eraf halen, maar alleen als ze apart op de factuur staan.

Q: Betaal je btw over het invoerrecht?

Ans: Ja. De invoer-btw wordt berekend over de douanewaarde plus het invoerrecht plus het vervoer tot de eerste plaats van bestemming. Je betaalt dus btw over een heffing, en dat is geen fout maar de regel.

Q: Hoe kom ik aan het juiste tarief?

Ans: Via de goederencode in de gecombineerde nomenclatuur, gekoppeld aan het land van oorsprong. Het tarief staat in TARIC en kan per oorsprong verschillen, want handelsakkoorden en antidumpingheffingen hangen aan diezelfde combinatie.

Q: Hoe ver kan de douane terugkijken bij een fout?

Ans: In de regel drie jaar na het ontstaan van de douaneschuld, en bij een strafrechtelijk vervolgbare handeling langer. Een structurele rekenfout wordt daarmee vermenigvuldigd met drie jaar aan zendingen, meestal met rente erbovenop.

Q: Kan ik het tarief vooraf laten vastleggen?

Ans: Voor de goederencode wel, met een bindende tariefinlichting. Die geeft je drie jaar zekerheid over de indeling en is bindend voor de douane in de hele EU. Voor de waarde bestaat een vergelijkbaar instrument voor specifieke situaties.

Wil je weten of jouw douanewaarde goed is opgebouwd, of wat een zending werkelijk gaat kosten voordat hij vertrekt? Reken het door met onze invoerrechtencalculator, of laat ons de opbouw per zending toetsen. Wij verzorgen de douaneaangiften en leggen de afspraken vast in de machtiging die je een keer tekent.