Exporteren naar Zwitserland: douane, oorsprong en btw
Belangrijkste punten
- Zwitserland hoort niet bij de EU en ook niet bij de douane-unie. Voor elke zakelijke zending doe je een uitvoeraangifte in de EU, en aan Zwitserse kant volgt een invoeraangifte bij de Zwitserse douane, het BAZG.
- Sinds 1 januari 2024 heft Zwitserland geen invoerrecht meer op de meeste industriele goederen (hoofdstukken 25 tot en met 97). De aangifte blijft wel verplicht, en de Zwitserse invoer-btw van 8,1 procent ook.
- Voor landbouwproducten en levensmiddelen geldt nog wel Zwitsers invoerrecht. Daar levert een oorsprongsverklaring of EUR.1 onder het vrijhandelsakkoord tussen de EU en Zwitserland geld op.
- Voor verkeer tussen de EU en Zwitserland is geen vooraanmelding voor veiligheid nodig, dankzij het akkoord over douanefaciliteiten en douaneveiligheid.
- Het nultarief voor de btw houd je alleen als je kunt bewijzen dat de goederen de EU echt hebben verlaten.
Een fabrikant van verpakkingsmachines in Eindhoven levert onderdelen aan een klant in Zurich. Sinds 2024 is daar geen invoerrecht meer op, dus de verkoper denkt dat de douane een formaliteit is geworden. Tot een vrachtwagen een dag aan de Zwitserse grens staat, omdat de Zwitserse invoeraangifte niet klaarlag en niemand had afgesproken wie die zou doen.
Dat is het misverstand bij Zwitserland. Het invoerrecht is voor veel goederen weg, maar de grens is er nog. Je doet nog steeds twee aangiften in twee landen, en de Zwitserse klant betaalt nog steeds invoer-btw.
Hieronder staat welke stappen er zijn, wie welke aangifte doet en waar het in de praktijk misgaat.
Welke douaneformaliteiten heb je bij export naar Zwitserland?
Twee aangiften: een uitvoeraangifte in de EU en een invoeraangifte in Zwitserland. Daartussen reist de zending onder douanetoezicht naar de grens of naar een inklaringsplek in Zwitserland.
- De uitvoeraangifte doe je bij de Nederlandse douane voordat de goederen vertrekken. Zonder toestemming van de douane mogen ze niet worden uitgevoerd. Hoe die aangifte werkt staat in ons stuk over de exportaangifte.
- Voor de uitvoeraangifte heb je een EORI-nummer nodig. Heb je dat nog niet, lees dan hoe je een EORI-nummer aanvraagt.
- De invoeraangifte loopt in Zwitserland via het BAZG. Wie elektronisch aangeeft, heeft een Zwitsers UID-nummer nodig, het ondernemingsnummer van de Zwitserse klant of zijn dienstverlener.
Volgens het BAZG moet de aangifte klaarliggen op het moment dat de goederen het Zwitserse douanegebied binnenkomen. Een vrachtwagen die zonder aangifte aan de grens komt, staat dus stil, ook als er geen cent invoerrecht verschuldigd is.
Wie doet de Zwitserse invoeraangifte?
Meestal de Zwitserse koper of zijn douanedienstverlener. Dat hangt af van de Incoterm die je hebt afgesproken. Lever je DDP, dan ben jij verantwoordelijk voor de invoer, ook voor de Zwitserse btw.
Zwitserland stapt over op een nieuw aangiftesysteem. Het BAZG vervangt e-dec Import stap voor stap door Passar: de overstap loopt van het tweede kwartaal van 2026 tot het eerste kwartaal van 2027, en tot 30 september 2027 kunnen invoeraangiften nog in het oude systeem. Voor jou als exporteur verandert er weinig, maar je Zwitserse klant of zijn dienstverlener moet klaar zijn voor het nieuwe systeem.
Spreek dus voor de eerste levering af wie de Zwitserse aangifte doet en wie de invoer-btw betaalt. Een DDP-prijs zonder Zwitserse partner voor de aangifte is een belofte die je niet kunt nakomen.
Betaalt je Zwitserse klant nog invoerrecht?
Voor de meeste industriele goederen niet. Sinds 1 januari 2024 heeft Zwitserland het invoerrecht afgeschaft op goederen in de hoofdstukken 25 tot en met 97 van het Zwitserse tarief, zoals machines, onderdelen, kleding en grondstoffen. Een paar producten in de hoofdstukken 35 en 38 gelden daarbij als landbouwproduct en blijven belast.
Wat wel blijft:
- De Zwitserse invoer-btw. Het normale tarief is 8,1 procent, het verlaagde tarief voor onder meer levensmiddelen, medicijnen en boeken 2,6 procent.
- Invoerrecht op landbouwproducten en levensmiddelen uit de hoofdstukken 1 tot en met 24.
- Invoerverboden, vergunningen en certificaten voor bepaalde goederen.
Voor vrachtwagens zwaarder dan 3,5 ton rekent Zwitserland bovendien een prestatiegebonden heffing voor zwaar verkeer. Die zit meestal in de prijs van de vervoerder, maar het is goed om te weten waar een deel van de vrachtprijs vandaan komt.
Wanneer heb je een EUR.1 of oorsprongsverklaring nodig?
Als er Zwitsers invoerrecht op je goederen staat, of als je klant ze verder exporteert. Onder het vrijhandelsakkoord tussen de EU en Zwitserland krijgen goederen met preferentiele EU-oorsprong een lager of nultarief, maar alleen met bewijs van die oorsprong.
- Tot 6.000 euro per zending mag je als exporteur een oorsprongsverklaring op de factuur zetten.
- Boven die grens heb je een EUR.1 nodig, tenzij je de status van toegelaten exporteur hebt.
Voor industriele goederen die in Zwitserland blijven, vraagt het BAZG geen oorsprongsbewijs meer. Er is een uitzondering die vaak vergeten wordt: verwerkt je klant de goederen en exporteert hij ze naar een land waarmee Zwitserland een vrijhandelsakkoord heeft, dan heeft hij jouw oorsprongsbewijs wel nodig. Vraag het dus na voordat je de verklaring weglaat. Het verschil tussen EUR.1 en REX staat in ons stuk over het certificaat van oorsprong.
Hoe komt de zending de grens over?
Over de weg rijdt een zending uit Nederland meestal via Duitsland naar de Zwitserse grens. Twee routes komen veel voor.
- De goederen reizen onder de uitvoeraangifte naar het grenskantoor, waar de uitgang uit de EU wordt vastgelegd en de Zwitserse invoeraangifte volgt.
- De goederen reizen onder een T1-transitdocument door naar een inklaringsplek in Zwitserland. Zwitserland is aangesloten bij de overeenkomst inzake gemeenschappelijk douanevervoer. Hoe dat werkt lees je in ons stuk over T1, T2 en T2L.
Een voordeel tegenover bijvoorbeeld het VK: door het akkoord over douanefaciliteiten en douaneveiligheid tussen de EU en Zwitserland gelden de Europese veiligheidsmaatregelen voor derde landen niet voor Zwitserland, zoals de plicht om invoer vooraf aan te melden. Een aparte vooraanmelding zoals bij exporteren naar het VK is dus niet nodig.
Hoe houd je het nultarief voor de btw?
Met bewijs dat de goederen de EU hebben verlaten. Een levering naar Zwitserland is een export, en daarvoor reken je nul procent Nederlandse btw. Dat mag alleen als je de uitgang kunt aantonen, en de bevestiging van uitgang bij je uitvoeraangifte is daarvoor het sterkste bewijs.
Hier gaat het mis bij EXW. Haalt de Zwitserse koper de goederen zelf op en regelt hij de uitvoer, dan heb jij die bevestiging vaak niet. Bij een controle kan de Belastingdienst dan alsnog Nederlandse btw over de levering vragen. Lever je EXW, spreek dan af dat de koper je het bewijs van uitgang stuurt, of kies een term waarbij jij de uitvoeraangifte zelf laat doen.
Veelgestelde vragen
Q: Moet ik nog aangifte doen nu Zwitserland geen invoerrecht meer heft op industriele goederen?
Ans: Ja. De afschaffing gaat alleen over het invoerrecht. Je doet nog steeds een uitvoeraangifte in de EU, en aan Zwitserse kant is een invoeraangifte nodig, onder meer voor de Zwitserse invoer-btw van 8,1 procent.
Q: Wie betaalt de Zwitserse btw bij invoer?
Ans: Meestal de Zwitserse koper, via zijn eigen aangifte of zijn dienstverlener. Lever je DDP, dan ligt die verplichting bij jou. Spreek dit af voordat je de offerte stuurt, want de btw komt bovenop de goederenwaarde.
Q: Heb ik een EUR.1 nodig voor Zwitserland?
Ans: Alleen als je de preferentie wilt gebruiken. Dat is vooral zo bij landbouwproducten en levensmiddelen, of als je klant de goederen verder exporteert. Tot 6.000 euro per zending volstaat een oorsprongsverklaring op de factuur, daarboven heb je een EUR.1 nodig, tenzij je toegelaten exporteur bent.
Q: Hoe lang duurt de douaneafhandeling voor Zwitserland?
Ans: De Nederlandse uitvoeraangifte is bij complete documenten binnen enkele uren rond. Vertraging ontstaat meestal aan de grens, als de Zwitserse aangifte niet klaarligt of de goederenomschrijving op de factuur te vaag is.
Q: Kan ik de exportaangifte voor Zwitserland uitbesteden?
Ans: Ja. Een douane-expediteur doet de uitvoeraangifte, regelt het transitdocument als dat nodig is en stemt de gegevens af met de vervoerder en de Zwitserse kant. Je geeft daarvoor eenmalig een machtiging af.
Exporteer je naar Zwitserland en wil je dat de Nederlandse kant in een keer goed is? Wij verzorgen de uitvoeraangiften en transitdocumenten als AEO-gecertificeerde douane-expediteur, controleren vooraf de oorsprongsgegevens op je factuur en werken ook in het weekend en ’s nachts. Bekijk onze douanediensten of teken de machtiging, dan regelen wij de rest.
